Sitelerin Arasında Zamana Direnen Bir Antik Miras: Yalova’nın Karakilise’si

Sitelerin Arasında Zamana Direnen Bir Antik Miras: Yalova’nın Karakilise’si
Yalova’nın Çiftlikköy ilçesinde, modern yazlık sitelerin tam ortasında yükselen tuğla kemerler, görenleri adeta binlerce yıllık bir zaman yolculuğuna çıkarıyor. Bizans dönemindeki adı “Pylai” (Kapılar) olan bu bölgede yer alan Karakilise, gizemli mimarisi ve sıradışı yönüyle tarih meraklılarının ilgisini çekmeye devam ediyor. Yapının mimari evrimi tarihsel olarak şu şekilde kronolojize ediliyor:
İlk Dönem (Erken Roma): Yapının ilk olarak bir su yapısı (büyük bir sarnıç veya su dağıtım merkezi) olarak inşa edildiği düşünülmektedir. Çiftlikköy sahilinde hala izleri görülebilen antik su kemerleri de bu tezi desteklemektedir.
MS 6. Yüzyıl (Bizans Dönemi): Bölgenin önem kazanmasıyla birlikte yapı revize edilerek bir hamam olarak hizmet vermeye başlamıştır.
MS 8. Yüzyıl ve Sonrası: İkonoklazm (tasvir kırıcılık) döneminin ardından yapı, Yunan Haçı planlı bir kiliseye dönüştürülmüştür. Duvarlarında kullanılan koyu renkli harç ve tuğla dokusu nedeniyle halk arasında zamanla “Karakilise” olarak anılmıştır. Ezber Bozan Mimari: Yönü Alışılmışın Dışında
Karakilise’yi dünyadaki diğer erken dönem kiliselerinden ayıran en çarpıcı özelliklerden biri coğrafi yönelimidir. Hristiyanlık geleneğinde kiliseler genellikle doğu-batı ekseninde (kutsal yön olan Kudüs’e ve güneşin doğuşuna bakacak şekilde) inşa edilirken, Karakilise kuzey-guney ekseninde uzanmaktadır.
Kuzey-güney doğrultusunda yaklaşık 13 metre, doğu-batı doğrultusunda ise 10 metre uzunluğa sahip olan bu mekan, ilk başta bir su/hamam yapısı olarak tasarlandığı için bu sıradışı yönelime sahiptir. İmparatorun Annesinin Doğduğu Şehir: Helenopolis
Karakilise, sadece bir binadan ibaret değil; antik dönemin en stratejik kentlerinden biri olan Helenopolis’in günümüze ulaşan en somut parçasıdır. Roma İmparatoru Büyük Constantinus, annesi Azize Helena’nın (Kutsal Haç’ı bulduğuna inanılan figür) doğduğu bu topraklara onun adını vermiş ve burayı korunaklı bir liman kenti haline getirmiştir. Bugün sahil şeridinde kalıntıları bulunan antik liman, su kemerleri ve Karakilise, Helenopolis kentinin ihtişamlı geçmişinden geriye kalan son tanıklardır.